ऑनलाइन फसवणुकीपासून कसे वाचाल? सायबर सुरक्षा टिप्स
ऑनलाइन फसवणुकीपासून कसे वाचाल? प्रत्येक मोबाईल वापरकर्त्याने या गोष्टी लक्षात ठेवा
आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल बँकिंग, UPI पेमेंट आणि ऑनलाइन खरेदीचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. मात्र, यासोबत ऑनलाइन फसवणुकीचे प्रकारही समोर येतात. बनावट लिंक, खोटे फोन कॉल आणि OTP मागून आर्थिक फसवणूक करण्याचे प्रयत्न होऊ शकतात.
ऑनलाइन फसवणुकीचे सामान्य प्रकार
बनावट लिंकद्वारे फसवणूक
मोफत भेटवस्तू, बक्षीस किंवा आकर्षक ऑफरच्या नावाखाली पाठवलेल्या अनोळखी लिंकवर क्लिक केल्याने वैयक्तिक माहिती धोक्यात येऊ शकते.
OTP आणि बँकिंग माहितीची मागणी
बँक किंवा अधिकृत संस्था असल्याचे सांगून कोणी OTP, PIN किंवा पासवर्ड मागत असल्यास सावध राहा. अशी गोपनीय माहिती कोणाशीही शेअर करू नका.
बनावट ग्राहक सेवा क्रमांक
इंटरनेटवरील प्रत्येक फोन नंबर अधिकृत असेलच असे नाही. ग्राहक सेवेसाठी संबंधित संस्थेच्या अधिकृत वेबसाइटवरील संपर्क माहिती वापरा.
ऑनलाइन सुरक्षित राहण्यासाठी 7 महत्त्वाच्या टिप्स
OTP, UPI PIN आणि पासवर्ड कोणालाही सांगू नका.
अनोळखी लिंक आणि संशयास्पद QR कोडपासून सावध राहा.
मोबाईल आणि अॅप्स नियमित अपडेट करा.
प्रत्येक खात्यासाठी मजबूत आणि वेगळा पासवर्ड वापरा.
व्यवहाराचे SMS आणि बँक नोटिफिकेशन्स तपासा.
स्क्रीन शेअरिंग किंवा रिमोट अॅक्सेस अॅप्स अनोळखी व्यक्तीच्या सांगण्यावरून इन्स्टॉल करू नका.
संशयास्पद व्यवहार दिसल्यास त्वरित बँकेशी संपर्क साधा.
ऑनलाइन आर्थिक फसवणूक झाल्यास काय करावे?
तुमची आर्थिक फसवणूक झाल्यास शक्य तितक्या लवकर 1930 या राष्ट्रीय सायबर गुन्हे हेल्पलाइनवर संपर्क साधा. तसेच भारत सरकारच्या अधिकृत राष्ट्रीय सायबर क्राइम रिपोर्टिंग पोर्टलवर तक्रार नोंदवा: https://cybercrime.gov.in/
व्यवहाराचे स्क्रीनशॉट, संदेश, फोन नंबर आणि व्यवहार क्रमांक यांसारखे पुरावे जतन करा. त्वरित तक्रार केल्याने संबंधित यंत्रणांना कारवाई करण्यास मदत होऊ शकते; मात्र पैसे परत मिळण्याची हमी नसते.
FAQ: सायबर सुरक्षेबाबत महत्त्वाचे प्रश्न
प्रश्न 1: UPI PIN कोणाला सांगावा का?
उत्तर: नाही. UPI PIN गोपनीय ठेवा आणि तो कोणाशीही शेअर करू नका.
प्रश्न 2: संशयास्पद लिंकवर क्लिक झाल्यास काय करावे?
उत्तर: त्या वेबसाइटवर माहिती भरू नका. पासवर्ड किंवा बँकिंग माहिती दिली असल्यास त्वरित संबंधित खात्याची सुरक्षा तपासा आणि बँकेशी संपर्क साधा.
प्रश्न 3: सायबर फसवणुकीची तक्रार कुठे करावी?
उत्तर: 1930 हेल्पलाइन किंवा https://cybercrime.gov.in/ या अधिकृत पोर्टलचा वापर करा.
निष्कर्ष
डिजिटल व्यवहार करताना थोडीशी सतर्कता मोठे आर्थिक नुकसान टाळण्यास मदत करू शकते. कोणतीही ऑफर किंवा संदेश खरा आहे असे गृहीत न धरता त्याची पडताळणी करा.
सायबर सुरक्षा, महाराष्ट्रातील घडामोडी आणि उपयुक्त माहितीसाठी NEWS 24 Sahyadri वाचत राहा.
